Trang web đang trong giai đoạn sửa chữa, mong quý độc giả hoan hỉ

Bài Nghiên Cứu

Con người phụ thuộc vào tự nhiên và có sự tác động lẫn nhau

Bản chất con người bao hàm cả sự tự ngã (vị kỷ và chăm sóc bản thân) và các liên quan xung quanh khác (lòng vị tha và chăm sóc người khác), hạnh phúc của con người và thiên nhiên. Ngay cả khi các nhà kinh tế tin rằng con người không chỉ ích kỷ, mà nhiều ý kiến cho rằng tính chất con người của chúng ta là thuần túy, mức độ lòng vị tha; và các nhà kinh tế chủ yếu bỏ qua vấn đề môi trường.

Con người phụ thuộc vào tự nhiên và có sự tác động lẫn nhau

Các nhà kinh tế bắt đầu với giả định rằng tất cả mọi người đều tự cao tự đại, và sau đó họ quan sát về việc có thể chăm sóc cho người khác hay không. Các nhà kinh tế đã quan sát trong phòng thí nghiệm và hầu hết mọi người đều có cảm giác vị tha, được định nghĩa là sự chăm sóc vô điều kiện đối với người khác mà không có động cơ thầm kín. Ngay cả trong một cuộc thử nghiệm về những gì mọi người mong đợi từ các nhà độc tài, các đối tượng dự đoán các nhà độc tài phải công bằng và không hành xử ích kỷ.(1)
 
Hành vi hào phóng không chỉ được quan sát thấy trong phòng thí nghiệm, mà còn được dự kiến bởi các đối tượng. Những thí nghiệm này rất quan trọng cho các nền kinh tế vượt xa việc giả định rằng con người ích kỷ, và kết hợp những cảm xúc khác vào mô hình của họ.

 

Bowles và Gintis (2) lập luận rằng con người phát triển bản năng hợp tác với tình cảm luân lý theo thời gian để đảm bảo sự tồn tại và phát triển nhóm.
 
Bây giờ khi thế giới kết hợp với sự ấm lên toàn cầu, chúng ta có cơ hội để thấy con người hành xử như thế nào khi sự sống bị đe dọa trong thời gian ngắn, mà không có thời gian để tiến hóa. (3)
 
Kinh tế học Phật giáo bổ sung cho công trình của Giáo sư Bowles và Giáo sư Gintis. Tuy nhiên, hơn là giả định bản chất của con người cơ bản là ích kỷ, sau đó là những nguyên nhân nào làm cho những người ích kỷ trở thành những người khác, thì kinh tế học Phật giáo nhìn thấy bản chất con người như vị tha, bởi vì mọi người đều liên kết với nhau.
 
Tự lợi (ego) được phát triển khi chúng ta lớn lên trong một thế giới đam mê vật chất. Chúng ta hỏi: “Điều gì tạo ra sự tự tin về vật chất (sự phát triển bản ngã), và sự tự nhiên của con người bị che khuất bởi sự quan tâm của bản thân?”.
 
Chắc chắn quảng cáo tạo ra những ham muốn bất tận, và bất bình đẳng tạo ra sự bất mãn khi người ta so sánh mình với người giàu, với lối sống xa hoa của họ. Hiệu quả kinh tế được đo bằng tăng trưởng thu nhập, và xã hội đánh giá chúng ta làm tốt như thế nào bằng cách nhanh chóng gia tăng thu thập. 
 
Kinh tế học Phật giáo bắt đầu với niềm tin rằng, bản thân của chúng là tâm tốt và vị tha, nhưng rồi bản ngã của chúng ta che khuất bản chất chân thật của chúng ta, bằng những ảo tưởng dẫn đến sự tham lam, hận thù và vô minh (tam độc: Tham, sân, si). Mục tiêu của cuộc sống là đi xa hơn những ảo tưởng, để liên kết với bản tính Phật của chúng ta, sử dụng chánh tư duy và thiền định cùng với các các thân hữu cộng đồng hòa hợp, thanh tịnh (tăng đoàn). Sự thiếu hiểu biết về bản chất cơ bản của chúng ta là nguyên nhân gốc rễ của nhiều vấn đề cá nhân, xã hội và chính trị, và không nhận ra được bản chất tốt đẹp của bản thân hay bản chất của Phật tính, để rồi mê lầm tạo ra nhiều khổ đau.
 
Chúng ta không cần phải đồng ý với những gì con người hành động để thoát khỏi cái “Tôi ích kỷ” để phát triển “lòng vị tha”. Điều quan trọng là chúng ta có đồng ý rằng, mọi người có mong muốn và trách nhiệm, để chăm sóc cả bản thân và người khác. Sau đó, hệ thống kinh tế học Phật giáo phân phối lại thu nhập từ người giàu sang, người nghèo khó, và chăm sóc để giảm thiểu khổ đau, làm gia tăng phúc lợi xã hội. Chúng ta có thể kiếm sống, thậm chí thịnh vượng, nhưng không phải trả phí tổn cho người khác hay hành tinh.
 
Các khán giả hỏi tôi về bạo lực, và sự xâm lăng được ban hành bởi các tôn giáo trong suốt lịch sử. Tuy nhiên, bạo lực quan sát thấy, và xâm lược là kết quả của sự nhầm lẫn về việc chúng ta là ai, và làm thế nào để đạt được hạnh phúc, thân tâm an lạc và giảm bớt khổ đau. Hành vi bạo lực không bao giờ có thể chấp nhận được trong kinh tế học Phật giáo, ngoại trừ việc tự vệ bản thân và bảo vệ những người khác để ngăn chặn bạo lực. Nhiệm vụ của chúng ta là không làm tổn hại đến chúng sinh và Mẹ Trái Đất.
 
Nếu không thực hành Phật giáo hay bất kỳ tín ngưỡng nào, người ta có thể áp dụng cách tiếp cận thực dụng chấp nhận sự phụ thuộc lẫn nhau giữa con người và thiên nhiên, đặc biệt là với sự nóng lên toàn cầu.
 
Năm 1971, người sáng lập hệ sinh thái hiện đại, Barry Commoner, đã thể hiện sự phụ thuộc lẫn nhau này như một trong bốn luật sinh thái: “Mọi thứ đều liên quan với nhau. Có một sinh khí quyển cho tất cả các sinh vật sống và những gì ảnh hưởng đến một, ảnh hưởng đến tất cả”.(4) Khi thiên nhiên bị thoái hóa, và khi con người bị tổn thương, tất cả cuộc sống đều chịu ảnh hưởng.
 
Như Thiền sư Việt Nam Thích Nhất Hạnh viết: “Chăm sóc môi trường không phải là một nghĩa vụ, mà là vấn đề hạnh phúc, và sự sống còn của cá nhân và tập thể. Chúng ta sẽ sống còn và phát triển cùng với Mẹ Trái Đất của chúng ta, hoặc chúng ta không tồn tại”.(5)
 
Tác giả: Tiến sĩ Clair Brown
Vân Tuyền (Nguồn: The Greater Good Science Center)
--------------
Chú thích:
(1) https://www.nature.com/articles/srep42446 (290 (2017)
(2) Giáo sư Khoa Kinh tế, Đại học California, San Diego Tiến sĩ James Andreoni và cộng sự, "Chủ nghĩa vị tha trong các thí nghiệm" Chuẩn bị cho Từ điển phân biệt mới của Kinh tế học, ấn bản lần 2, 2007.
(3) Nhà Kinh tế học Hoa Kỳ, Giáo sư danh dự tại Đại học Massachusetts Samuel Bowles và nhà kinh tế học Hoa Kỳ, nhà khoa học hành vi, nhà giáo dục nổi tiếng vì những đóng góp lý thuyết xã hội học, đặc biệt là lòng vị tha, sự hợp tác, tri thức lý thuyết trò chơi, văn hóa gen đồng hóa, hiệu quả tiền lương, sự tác động qua lại mạnh mẽ, và học thuyết nguồn nhân lực. Tiến sĩ Herbert Gintis, các loại hợp tác: Sự tương quan của con người và sự tiến hóa của nó (Princeton: Báo chí Đại học Princeton, 2011).
(4) Nhà nghiên cứu sinh vật học Hoa Kỳ, Giáo sư Đại học, Chính trị gia Barry Commoner, Vòng kết thúc: Thiên nhiên, Con người và Công nghệ (New York: Nhà ngẫu nhiên, 1971).
(5) Thiền sư Thích Nhất Hạnh “Love letter to the Earth” (Berkeley, CA: Parallax Press, 2013), trang 82.

Thông báo

Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam Tuyển dụng nhân viên thiết kế, dàn trang
^ Back to Top